[ahmust]

Hicretin İkinci Senesi

Seriyye ve Gazâlar

Buvat Gazâsı

Hicretin 2. senesi, Rebiülevvel ayı. Bu tarihte Peygamber Efendimiz, beraberinde 200 Muhacirle Medine�??den yola çıktı. Maksadı, içlerinde azılı mü�?rik �?meyye bin Halef�??in de bulundu�?u 100 ki�?ilik bir muhafız grubun kontrolu altında hareket eden 2500 develik büyük Kurey�? kervanının üzerine yürüyerek onlara göz da�?ı vermekti.

Buvat Da�?ına kadar giden Resûl-i Ekrem kimseyle kar�?ıla�?madı ve Medine�??ye geri döndü.1



Safevan Gazâsı

Hicretin 2. senesi, Rebiülevvel ayı. Mekkeli mü�?riklerin adamlarından Kürz bin Cabir el-Fihrî arkada�?larıyla Medine otlaklarına kadar sokularak akın etmi�?; Medinelilere ve Müslümanlara ait bir çok hayvanı alıp *****ürmü�?tü.

Bu baskın üzerine Peygamber Efendimiz Medine�??de yerine Zeyd bin Hârise�??yi vekil tayin ederek mezkur ya�?macıyı takibe çıktı. Bedir nâhiyesinin Safevân Vadisine kadar ilerledi. Ancak Kürz takib edildi�?ini haber almı�? oldu�?undan, daha önce sapa bir yoldan kaçmı�?tı. Bunun üzerine Peygamberimiz Medine�??ye geri döndü.

Bu gazâya �??Bedr-i Ulâ,�?� yani İlk Bedir Gazâsı da denilir.2



U�?eyre Gazâsı

Hicretin 2. senesi, Rebiülevvel ayı.

Resûl-i Ekrem Efendimiz, Safevan Gazâsından üç ay sonra, Muhacir Müslümanlardan 150-200 ki�?iden müte�?ekkil bir askerî birlik ile Medine�??den yola çıktı. Beraberinde 30 deve bulunuyordu ve mücahidler bu develere nöbetle�?e biniyorlardı. Maksat, yine Kurey�?�??in �?âm�??a göndermi�? oldu�?u ticaret kervanını takib etmekti. Ancak, Medine�??den dokuz konak mesafede bulunan Müdliço�?ullarına ait U�?eyre Ovasına gelindi�?inde, Kurey�? kervanının buradan iki-üç gün önce geçti�?i ö�?renildi.

Medine etrafını her bakımdan emniyet altına almak hususu üzerinde dikkatle duran Peygamberimiz burada daha önce anla�?ma yaptı�?ı Damreo�?ullarının müttefiki olan Benî Müdliç�??le aynı mahiyette bir dostluk ve ittifak anla�?ması imzaladı. Sonra da Medine�??ye geri döndü.1



Abdullah bin Cah�? Seriyyesi

Hicretin 2. senesi, Recep ayı. Peygamber Efendimiz bu tarihte Abdullah bin Cah�?�??ı huzuruna ça�?ırdı ve Müslümanlardan 8 ki�?ilik bir birlik kumandasında Nahle Vadisine gidece�?ini emir buyurdu. Birli�?e katılanlara hitaben de, �??Sizin üzerinize birini tayin edece�?im ki, o en hayırlınız de�?ildir. Fakat, açlı�?a, susuzlu�?a en çok dayanan, katlananınızdır�?�2 dedi.

Resûl-i Ekrem kumandan tayin etti�?i Abdullah bin Cah�?�??a bir de mektup verdi. Bu mektubu iki gün yol aldıktan sonra açıp okumasını ve ona göre hareket etmesini emir buyurdu.

İki günlük yolculuktan sonra Abdullah bin Cah�?, emir gere�?ince mektubu açıp okudu. Mektupta �?unların yazılı oldu�?unu gördü:

�??Bu mektubumu gözden geçirdi�?in zaman Mekke ile Tâif arasındaki Nahle Vadisine kadar yürüyüp, oraya inersin. Oradaki Kurey�?�??i gözetler, alabildi�?in haberleri gelip bize bildirirsin.�?�1

�?u halde, bu seriyyeden maksat, Kurey�?�??in hareketini gözetlemek, ne gibi hazırlıklar içinde bulunduklarını tesbit etmekti.

Kahraman Sahabî Abdullah bin Cah�?, Hz. Resûlullahın mektubuna, �??Semi�??nâ ve ata�??nâ (dinledik ve itâat ettik)�?� dedikten sonra, mücahidlere de, �??Hanginiz �?ehid olmayı ister ve makamı özlerse benimle gelsin. Kim de ondan ho�?lanmazsa geri dönsün. Ben ise Resûlullahın emrini yerine getirece�?im�?�2 diye hitap etti. Fedakâr mücahidler, tereddütsüz, kumandanlarının emrine *****âde olduklarını bildirdiler.

Mücahidler nöbetle�?e bindikleri develerle Nahle Vadisine vardılar. Orada konakladılar. Bu arada yükleri kuru üzüm ve yiyecek maddeleri olan Kurey�?�??in bir kervanı göründü. Gelip onlara yakın bir yerde konakladı.

Mücahidler bunlara kar�?ı nasıl davranmaları gerekti�?i hususunda konu�?tular. Hücum etmeyeceklerine dâir önce bir karara varamadılar. �?ünkü, içinde kan dökmek haram olan Receb ayının girip girmedi�?inde tereddüt ediyorlardı. Sonunda henüz Recep ayının girmesine bir gün var oldu�?u kanaatına varınca, ittifakla kervanı ele geçireceklerine dair karar aldılar. Tam o esnada Vâkıd bin Abdullah�??ın attı�?ı bir okla kervanın reisi Amr bin Hadremî öldü. Mücahidler, di�?erlerin üzerine yürüdüler. İki ki�?iyi esir alıp kervanı da ele geçirdiler.

Kurtulanlar Kurey�?lileri hadiseden haberdar etmek için Mekke�??ye do�?ru kaçmaya ba�?ladılar. Mücahidler ise iki esir ve kervanla birlikte Medine�??ye döndüler.

Seriyyenin ba�?kanı Abdullah bin Cah�? Hazretleri durumu anlatınca Fahr-i Kâinat Efendimiz hiddetle, �??Ben size haram olan ayda çarpı�?mayı emretmemi�?tim�?� dedi ve ganimetten herhangi bir �?ey almaktan kaçındı.

Seriyyeye i�?tirak etmi�? bulunan mücahidler Resûl-i Ekremin bu hareketi kar�?ısında neye u�?radıklarını �?a�?ırdılar. Di�?er Sahabîler de onların bu hareketlerini tasvip etmeyince bütün bütün ruhlarını büyük bir sıkıntı sardı.

Resûl-i Kibriyâya durumu izah ettiler:

�??Yâ Resûlallah�?� dediler. �??Biz, onu Receb�??in ilk gecesinde ve Cemâziyelâhir ayının son gecesinde öldürdük! Receb ayı girince kılıçlarımızı kınına soktuk!�?�

Buna ra�?men Resûlullah kendisi için ayrılan ganimeti almadı. �?ünkü, ortada bir �?üphe söz konusu idi.

Nitekim, Mekkeli mü�?rikler de bu hareketi dillerine doladılar ve dedikodu yapmaya ba�?ladılar:

�??Muhammed ve Ashabı haram ayı helâl saydı. Onda kan döktüler. Mal aldılar. Adam esir ettiler.�?�

Bu dedikodular Medine�??den duyuldu. Di�?er taraftan Medine�??de bulunan Yahudiler de ileri geri konu�?tular. Bir taraftan seriyyeye i�?tirâk etmi�? bulunan mücahidler bu hareketlerinden dolayı üzüntü duyuyorlardı. Di�?er taraftan Mekkeli mü�?rikler ve Medineli Yahudiler ileri geri konu�?uyorlardı. Peygamber Efendimiz ise kendisine ayrılan ganimeti kabul etmiyordu.

Bir müddet sonra Efendimize vahiy geldi ve meseleyi halletti. İlgili âyette �?öyle buyuruldu:

�??Sana haram ayda sava�?manın hükmünü soruyorlar. De ki: O ayda sava�?mak büyük günahtır. Fakat insanları Allah yolundan çevirmek, Onu inkâr etmek, Mescid-i Harâmı ziyaretten men etmek, oranın ahâlisini Mescid-i Haramdan çıkarmak, Allah katında daha da büyük günahtır. Fitne ise katilden daha büyük bir cinayettir. Onların elinden gelse, dininizden döndürünceye kadar sizinle sava�?maktan geri durmazlar�?��?�1

Seriyyeye i�?tirâk etmi�? olan mücahidler bu âyet üzerine sıkıntı ve mânevi ızdıraptan kurtuldular. Peygamber Efendimiz de kendisi için ayrılmı�? bulunan ganimet hissesini kabul etti. Mü�?rikler ise esirleri için kurtulu�? bedeli gönderdiler. Esirlerden sadece Osman bin Abdullah Mekke�??ye gitti. Di�?er esir Hakem bin Keysan ise Müslüman olup Medine�??de kaldı.2



Hakem bin Keysan nasıl Müslüman oldu?

Mücahidler tarafından esir alınınca, kumandan Abdullah bin Cah�? onun boynunu vurmak istemi�?ti. Fakat, di�?er Sahabîler, �??Hayır, Resûlullaha *****ürelim�?� diyerek buna mâni olmu�?lardı. Böylece Hakem boynunun vurulmasından kurtulmu�?tu.

Medine�??ye döndüklerinde onu Peygamber Efendimize *****ürdüler. Resûl-i Ekrem, Hakem�??i Müslüman olmaya dâvet etti. Ancak o menfî tavır takındı. Hatta ileri geri konu�?maya ba�?ladı. Bu konu�?malarından hiddete gelen Hz. �?mer, �??Bunun Müslüman olaca�?ı yok, yâ Resûlallah! Müsâade et, boynunu vuralım�?� diye konu�?tu.

Resûl-i Ekrem bu teklifi kabul etmedi ve Hakem�??i tekrar İslâma dâvet etti. Sonunda Hakem, �??İslâm nedir?�?� diye sordu.

Resûl-i Ekrem, �??İslâm, �?eriki olmayan bir Allah�??a îmân ve ibâdet, Muhammed�??in de Onun kulu ve Resûlü oldu�?una �?ehâdet etmendir�?� buyurunca Hakem, �??Müslüman oldum�?� diyerek, Kelime-i �?ehâdet getirdi.

Resûl-i Ekrem de Sahabîlere dönerek, �??E�?er sizin onun hakkındaki görü�?ünüze uyup onu öldürseydim, Cehenneme girmi�? gitmi�?ti�?�1 diyerek hepimize ölçü olacak dersini verdi.

Hz. Resûlullahın İslâma dâvetteki temennisi, sabrı ve sebâtı i�?te bir insanı böylesine Cehennemden kurtarıp, Sahabî gibi �?erefli bir makama yükseltiyordu.

* * *



Kıblenin Mescid-i Harama �?evrilmesi

Resûl-i Kibriyâ Efendimiz ile Müslümanlar, Medine�??de namazlarını Allah�??ın emriyle Peygamberler makamı olan Kudüs�??e, yâni Beytü�??l-Makdise do�?ru kılarlardı. Fakat, Peygamber Efendimiz öteden beri tevhid akîdesinin müstesna bir âbidesi olan yeryüzünün ilk mâbedi ve ceddi Hz. İbrâhim�??in kıblesi olan Kâbe�??ye do�?ru yönelerek namaz kılmayı kalben arzu ve temenni ediyordu. Müslümanlar da, hassaten Muhacirler kalblerinde aynı arzuyu ta�?ıyorlardı. �?ünkü, be�? vakit namazlarında Kâbe�??ye yönelmek vatanları Mekke�??yi de yâdetmeye bir vesile olacaktı.

Yahudilerin de, �??Muhammed ve Ashabı, biz gösterinceye kadar kıblelerinin neresi oldu�?unu bile bilmiyorlardı�?� diyerek sinsice dedikoduda bulunmaları onları rahatsız etti�?inden bu arzuları daha da kuvvetleniyordu. Bu sebeple, Resûl-i Ekrem Efendimiz, tahvil-i kıble için vahyin gelmesini bekliyor, Cebrâil�??i (a.s.) gözetliyor ve Kâbe�??yi temenni ederek duâ ediyordu.

Nitekim, bir gün Cebrâil�??e (a.s.) bu arzusunu izhar ederek, �??Rabbimin, yüzümü Yahudîlerin kıblesinden Kâbe�??ye çevirmesini arzu ediyorum�?� diyerek izhar etti.

Cebrâil (a.s.), �??Ben, bir kulum! Sen, Rabbine niyâzda bulun. Bunu Ondan iste!�?�1 dedi.

Bunun üzerine Resûl-i Ekrem Efendimiz de, Beytü�??l-Makdis�??e müteveccihen namaza duracakları zaman ba�?ını semâya do�?ru kaldırmaya ba�?ladı.

Nihayet Medine�??ye hicretin 17. ayında kıblenin Mescid-i Haram�??a do�?ru çevrildi�?ini bildiren âyet-i kerime nâzil oldu.

�??Yüzünün sık sık semâya çevrildi�?ini, muhakkak ki Biz görüyoruz. Seni ho�?nut olaca�?ın kıbleye çevirece�?iz. Artık yüzünü Mescid-i Haram yönüne çevir. Nerede olursanız olun, yüzünüzü o tarafa çevirin�?��?�1

Bu vahiy geldi�?i sırada Resûlullah Efendimiz, Müslümanlara mescidde ö�?le namazı kıldırıyordu. Namazın ilk iki rekâtı kılınmı�?, sıra son iki rekâta gelmi�?ti. Peygamber Efendimiz, a�?ır a�?ır yönünü de�?i�?tirdi ve mübârek yüzünü Kâbe�??ye do�?ru çevirdi. Müslümanlar da Efendimizle birlikte o tarafa döndüler.2



İki kıbleli mescid

Mescid-i Kıbleteyn�??den (İki Kıbleli Mescid) bir görünü�?

Di�?er bir rivâyete göre, Resûl-i Kibriyâ Efendimiz, Receb ayının bir Pazartesi günü Benî Seleme semtinde oturan Bi�?r bin Berâ�??nın annesi �?mmü Bi�?r�??i ziyârete gitmi�?lerdi. Kendisine yemek yapıldı. Yediler. Bu sırada ö�?le namazı vakti girdi. Peygamberimiz, oradaki mescidde Müslümanlarla birlikte iki rekât kıldıktan sonra namaz içinde Kâbe tarafına dönmesi emrolundu. Derhal cemâatla birlikte yüzlerini Mescid-i Haram tarafına çevirdiler. Bu sebeple Benî Seleme Mescidine �??Mescid-i Kıbleteyn (İki Kıbleli Mescid)�?� adı verildi.1

Peygamberimizin emri üzerine, bütün Müslümanlara kıblenin Mescid-i Aksa�??dan Mescid-i Haram tarafına çevrildi�?i duyuruldu.

Kıblenin Kâbe olarak tesbit edilmesi bir kısım Müslümanların telâ�?ına sebep oldu. �?ünkü, kıble de�?i�?tirilmeden önce Beytü�??l-Makdise do�?ru namaz kılarak vefât etmi�? veya �?ehid edilmi�? Müslümanlar vardı. Bunun için huzur-u risâlete gelerek, �??Yâ Resûlallah! Daha önce ölen Müslüman kade�?lerimizin durumu ne olacak? Onlar Beytü�??l-Makdise do�?ru namazlarını edâ etmi�?lerdi�?� diyerek endi�?elerini izhar ettiler.

Cenâb-ı Hak Müslümanların bu endi�?elerini de inzâl buyurdu�?u âyet-i kerime ile giderdi:

�??�?� Senin yöneldi�?in Kâbe�??yi, Peygambere uyanlarla gerisin geri dönenleri ayırd etmek için kıble yaptık. Kıblenin bu �?ekilde de�?i�?mesi ise, Allah�??ın hidâyet nasip etti�?i kimselerden ba�?kasına pek a�?ır gelir. Yoksa Allah, kıbleyi de�?i�?tirmekle îmânınızı zaafa u�?ratacak ve evvelki kıbleye yönelerek kıldı�?ınız namazları zâyi edecek de�?ildir. �?üphesiz ki Allah insanlara pek �?efkatli, pek merhametlidir.�?�2

Resûl-i Ekrem Efendimiz, Medine�??ye te�?rif edip Beytü�??l-Makdis�??e do�?ru namaz kılmaya ba�?layınca Arap mü�?riklerinin gücüne gitmi�?ti. Bilâhere kıble Kâbe�??ye tahvil buyurulunca bu sefer Yahudîlerin gücüne gitti ve tekrar dedikodu yapmaya, fitne fesad çıkarmaya koyuldular.

Hatta âlimlerinden birkaçı Resûlullaha gelerek, �??Yâ Muhammed! �?zerinde bulundu�?un kıblenden seni döndüren nedir? İbrahim�??in milleti ve dininde bulundu�?unu söyleyen sen de�?il misin?�?� dediler.

Sonra da �?u sinsî teklifte bulundular:

�??E�?er �?imdiye kadar üzerinde bulundu�?un kıblene tekrar dönersen sana tabi olur, seni tasdik ederiz!�?�

�?u âyetler bu hâdiseyi anlatmaktadır:

�??İnsanlardan birtakım beyinsizler, �??Müslümanları �?imdiye kadar yöneldikleri kıbleden çeviren nedir?�?? diyecekler. Sen onlara de ki: �??Do�?u da, batı da Allah�??ındır. O diledi�?ini dos do�?ru bir yola iletir.

�??Biz sizi böylece a�?ırılıktan uzak, adâlet, ve do�?ruluk üzerinde olan bir ümmet yaptık�??tâ ki kıyâmet gününde siz peygamberlerin İlâhî hükümleri tebli�? etmi�? olduklarına dâir insanlar üzerine bir �?âhit olun, Peygamber de sizin do�?ru yolda oldu�?unuza �?âhid olsun�?�

�??Kendilerine kitap verilmi�? olanlara her türlü delili getirsen, yine de senin kıblene uymazlar. Sen de onların kıblesine uyacak de�?ilsin. Onlar birbirlerinin kıblesine de uymazlar. E�?er sana gelmi�? olan ilimden sonra sen onların heveslerine uyacak olursan, o zaman elbette zâlimlerden olursun.�?�1

Kubâ Mescidi kıblesi

Kıble, Mescid-i Haram tarafına çevrildikten sonra, Resûl-i Ekrem Efendimiz Kubâ�??ya gitti ve İslâm tarihinde in�?a edilen ilk mescid olan Kubâ Mescidinin Beytü�??l-Makdis tarafına olan kıblesini de Kâbe�??ye do�?ru çevirtti.







Kaynak: Salih Suruç'un "Peygamberimizin Hayatı" isimli kitaptan alınmı�?tır.